Bệnh viện 199 - Bộ Công An
vi-VNen-US
Chọn loại tìm kiếm
 
  • Site
  • Web
TỔNG QUAN VỀ VITAMIN KThái Sơn - 26/03/2018

Được sự đồng ý của Tiến sỹ Trần Bá Thoại (Ủy viên Ban chấp hành Hội Nội tiết - Đái tháo đường Việt Nam, chuyên gia về lĩnh vực Sinh hóa, Nhi, Tim mạch - Nội tiết - Rối loạn chuyển hóa), benhvien199.vn giới thiệu đến Bạn đọc các kiến thức cập nhật, thiết thực cho Nhân viên y tế nói riêng và cộng đồng nói chung về lĩnh vực Bệnh Nội tiết - Rối loạn chuyển hóa (Đại dịch của Thế kỷ 21).

VITAMIN K: NHIỀU TÁC DỤNG BẤT NGỜ NGOÀI ĐÔNG MÁU!
VITAMIN K: NHIỀU TÁC DỤNG BẤT NGỜ NGOÀI ĐÔNG MÁU!

Như tên gọi, vitamin K1 có chức năng chính “đông máu”. Thập niên gần đây, nhiều công trình khoa học dinh dưỡng, y dược lại phát hiện vitamin K2 có nhiều tác dụng “độc đáo” khác trên xương khớp, tim mạch.v.v…

Tổng quan

Vitamin K, Koagulations vitamin (vitamin “đông máu”) theo tên chính thức đầu tiên trình làng trên các tạp chí Đức. Năm 1927, Edward Adelbert Doisy ĐH Saint Louis là người phát hiện bản chất, cấu trúc và hóa học vitamin K. Năm 1929, Henrik Dam (Đan Mạch), xác nhận vitamin K là loại tan trong dầu có tác dụng ngăn ngừa xuất huyết. Và đến năm 1943, Dam và Doisy cùng chia nhau giải thưởng Nobel Y-Sinh học do việc phát hiện về vitamin K này.


Vitamin K thuộc nhóm các vitamin tan trong dầu. Cấu tạo hóa học của các vitamin K là các dẫn xuất nhân 2-metyl-1,4-naphtoquinon với ba nhóm là:

* Vitamin K1, phylloquinone, nguồn từ thực vật, có trong rau lá xanh chức năng chính giúp gan tổng hợp các yếu tố đông máu;

* Vitamin K2, menaquinone, có nguồn động vật và chủ yếu do vi khuẩn đường ruột tổng hợp. Các vi khuẩn này kéo dài chuỗi isoprenoid của vitamin K2 tạo thành nhiều dạng vitamin K2 khác, MK-4, MK-7 đến MK-11; và

* Vitamin K3, vitamin K tổng hợp, menadione, được tổng hợp từ các labo sinh dược học.

Ngoài tác năng chính là tổng hợp các yếu tố đông máu, vitamin K, đặc biệt K2 còn có tác dụng lên chuyển hóa calci ở xương và mô liên kết, các tác dụng trên hệ tim mạch, thần kinh, miễn dịch di truyền…

Nhiều thực phẩm có chứa vitamin K như các loại rau xanh, hành lá, cải xoăn, măng tây, dưa chuột, mận, lòng đỏ trứng, gan gà, thịt bò, gà, vịt… Một lượng lớn vitamin K2 được hệ khuẩn chí đường ruột sinh tổng hợp và được hệ tiêu hóa hấp thu cho cơ thể sử dụng.

Vai trò và tác dụng của các vitamin K

1. Chức năng đông máu

Vitamin K1 rất cần thiết trong quá trình đông máu. Cơ chế tác dụng của vitamin K1 ở đây là kích thích enzyme gamma glutamyl carboxylase xúc tác quá trình gắn các gốc carboxyl vào phân tử acid glutamic trên các yếu tố đông máu số II, VII, IX và X, cũng như vào các protein C, protein S và protein Z. Thiếu vitamin K, cơ thể không thể tổng hợp đủ các yếu tố đông máu và sự xuất huyết xảy ra.

2. Chuyển hóa calci ở xương, răng

Vitamin K2 có vai trò quan trọng trong hoạt hoá protein điều hòa calci (Matrix Gla-Protein, MGP) từ dạng bất hoạt (ucMGP) sang dạng hoạt động (cMGP). Protein MGP hoạt động này sẽ gắn với ion calci máu, ngăn không cho chúng lắng đọng xuống thành mạch, cũng như các mô mềm và giúp cho calci, các chất khoáng khác kết hợp vào cơ cấu xương (bone matrix) giúp xương thêm chắc khỏe.

Nhiều nghiên cứu cho thấy, bổ sung vitamin K2 hạn chế đến 80% trường hợp gãy do xốp loãng xương (osteosporosis).

Theo Tiến sĩ Weston A. Price, vitam K2 tối cần thiết để khoáng hóa và ngăn ngừa sâu răng (tooth remineralization and prevetion of cavities).

3. Phòng bệnh tim mạch

MGP được vitamin K2 hoạt hóa sẽ đưa calci vào xương, không cho vào mô mềm, mao mạch nên ngăn ngừa được vôi hoá mạch máu, giảm thiểu nguy cơ tắc nghẽn do xơ vữa động mạch.

Cần lưu ý, các tác dụng này chỉ có ở vitamin K2 mà không có ở vitamin K1. Nghiên cứu Rotterdam cho thấy, chế độ ăn càng nhiều vitamin K2 khả năng vôi hóa động mạch động mạch càng thấp. Trong thập kỷ gần đây, vitamin K2 là được đề cập rất nhiều (ever-important topic).

4. Giảm thoái biến thần kinh

Vitamin K2 ngăn ngừa calci hóa mạch máu, mô cơ, mô mềm khác nên cũng có khả năng phòng các bệnh thần kinh như Alzheimers, Parkinson..

5. Dinh dưỡng da & chống lão hóa

Nhờ có tác dụng ngăn ngừa sự tích tụ calci vào các tiểu động mạch, tĩnh mạch và mô mềm, vitamin K2 chặn đứng sự dư thừa canxi trong sợi chun elastin ở mô liên kết để bảo vệ, giúp da đàn hồi và ngăn ngừa các nếp nhăn lão hóa.

Nghiên cứu năm 2011 cho thấy phụ nữ có nếp nhăn lớn cũng có nhiều khả năng có mật độ xương thấp. Các nghiên cứu khác cho thấy, phụ nữ Nhật da ít bị nếp nhăn có khả năng do dùng natto, đậu nành lên men, có nhiều vitamin K2.

6. Giảm nguy cơ ung thư

Nhiều nghiên cứu cho thấy vitamin K làm giảm nguy cơ các loại ung thư như ung thư tiền liệt tuyến (35- 63%); ung thư phổi, ung thư gan nguyên phát HCC, ung thư máu…

Những điều lưu ý

* Ngoài thức ăn, nguồn cung vitamin K chính là do vi khuẩn đường ruột, các probiotics có lợi, sinh tổng hợp “giúp”, cho nên con người hầu như ít khi bị thiếu vitamin K. Việc sử dụng kháng sinh, đặc biệt loại kháng sinh phổ rộng, có thể giết chết gần hết các nhóm vi khuẩn có lợi này, làm suy giảm đến 75% lượng vitamin K từ ruột, khiến người bị bệnh nhiễm trùng nặng phải sử dụng phối nhiều loại kháng sinh rất dễ bị xuất huyết nhiều tạng trong cơ thể.

* Vitamin K là loại tan trong dầu. Do đó, những bệnh lý đường tiêu hóa làm rối loạn hấp thu chất béo như viêm gan, xơ gan, tắt mật…cũng sẽ dẫn đến kém hấp thu vitamin K gây thiếu vitamin và xuất huyết. Trong điều trị các bệnh gan mật, bác sĩ thường phải cho thêm vitamin K vì lý do này.

* Trẻ sơ sinh, hệ tiêu hóa chưa phát triển đầy đủ, rất dễ bị thiếu vitamin K gây ra xuất huyết não-màng não. Xuất huyết não-màng não do thiếu vitamin K, xuất huyết não giảm tỷ lệ prothrombin, ở trẻ sơ sinh là một bệnh rất nặng với tỷ lệ tử vong và di chứng rất cao. Ngược với độ trầm trọng của bệnh, việc phòng ngừa, điều trị lại cực kỳ đơn giản và hiệu quả: Chích cho trẻ sơ sinh một liều duy nhất 5 mg vitamin K là đủ và an toàn.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

[1] Vitamin K

https://en.wikipedia.org/wiki/Vitamin_K

[2] Vitamin K

http://www.fao.org/docrep/004/y2809e/y2809e0g.htm

[3] Vitamin K2: Everything You Need to Know

https://www.healthline.com/nutrition/vitamin-k2

[4] Recent findings in understanding the function of vitamin K

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/6803084

[5] Vitamin K2: 9 Uses and Benefits

https://wellnessmama.com/54423/vitamin-k2-uses-benefits/

[6] What Are the Benefits of Vitamin K2 ?

https://articles.mercola.com/sites/articles/archive/2017/01/02/what-are-the-benefits-of-vitamin-k2.aspx

[7] Cứu mạng bé sơ sinh với 1.000 đồng

http://nld.com.vn/suc-khoe/cuu-mang-be-so-sinh-voi-1000-dong-247405.htm 


  

Thông tin liên quan