Bệnh viện 199 - Bộ Công An
vi-VNen-US
Chọn loại tìm kiếm
 
  • Site
  • Web
BIA RƯỢU NGÀY XUÂN: BAO NHIÊU LÀ VỪA?SuperUser Account - 27/03/2018

Được sự đồng ý của Tiến sỹ Trần Bá Thoại (Ủy viên Ban chấp hành Hội Nội tiết - Đái tháo đường Việt Nam, chuyên gia về lĩnh vực Sinh hóa, Nhi, Tim mạch - Nội tiết - Rối loạn chuyển hóa), benhvien199.vn giới thiệu đến Bạn đọc các kiến thức cập nhật, thiết thực cho Nhân viên y tế nói riêng và cộng đồng nói chung về lĩnh vực Bệnh Nội tiết - Rối loạn chuyển hóa (Đại dịch của Thế kỷ 21).

Xuân về, món không thể thiếu là ly bia, chén rượu. Và ông bà ta cũng đã kết luận “vô tửu bất thanh lễ”. Nhưng uống thế nào? Uống bao nhiêu để “đẹp lòng, được việc”? là những điều phải lưu ý khi ngồi vào bàn…..
Xuân về, món không thể thiếu là ly bia, chén rượu. Và ông bà ta cũng đã kết luận “vô tửu bất thanh lễ”. Nhưng uống thế nào? Uống bao nhiêu để “đẹp lòng, được việc”? là những điều phải lưu ý khi ngồi vào bàn…..

Nặng hay nhẹ, nhiều hay ít tùy vào độ rượu

“Độ rượu” là nồng độ của rượu ethanol (tính bằng gam) trong 100 ml thức uống. Ví dụ: rượu nặng (whisky hay cognac) 40 độ tức có 40 gam ethanol trong 100ml rượu, bia chỉ có độ cồn từ 6-8% nghĩa là có 6-8 gam ethanol thôi. Và vì rượu nhẹ hơn nước cho nên cồn tuyệt đối ethanol (absolute) cũng chỉ có 96 độ (96%) mà thôi.

Sáu giai đoạn say rượu

Tùy theo nồng độ cồn trong máu (blood alcohol concentration, BAC), y học dinh dưỡng phân ra 6 giai đoạn say rượu sau:


1. Hưng phấn, BAC: 0,03-0,12%: tự tin hơn, tập trung giảm, ít chú ý , mặt đỏ ửng, nói thiếu suy xét, kém khéo léo như viết ngoằn ngèo, ký tên lên xuống…

2. Kích động, BAC: 0,09-0,25%: kém ghi nhớ, phản ứng chậm, mất thăng bằng, nhìn mờ ảo, nghe, nếm ngửi kém…

3. Lúng túng, BAC: 0,18-0,30%: không biết mình là ai, đang làm gì, hoa mắt, chóng mặt, đi đứng lảo đảo, cảm xúc cực đoan, buồn ngủ, nói không mạch lạc, câu chữ líu nhíu, lè nhè..

4. Sững sờ, BAC: 0,25-0,4%: không thể đi, đứng, lơ mơ, ói mửa…….

5. Bất tỉnh, BAC: 0,35-0,50%: mất ý thức, mất phản xạ, thở chậm, nhịp tim chậm, hạ thân nhiệt, không còn tự chủ …

6. Tử vong, BAC: > 0,50%: rối loạn các cơ năng sinh tồn như hô hấp, tim mạch, tiết niệu v.v…

Trong dân gian có câu ví von 6 giai đoạn tác dụng khi uống bia rượu: Một xị: tiêu sầu; Hai xị: mũi chảy đầy râu; Ba xị: bạ đâu tè đó; Bốn xị: cho “chó ăn chè”; Năm xị: chẹt bẹt, chè bè và Sáu xị: gọi xe cấp cứu.

Uống bao nhiêu là vừa ?

Ở người bình thường, rượu uống vào được hấp thu rất nhanh qua đường tiêu hóa, trong 20-30 phút, 20% tại dạ dày và 80% tại ruột non. Sau khi hấp thu, rượu được phân phối nhanh vào các tổ chức và dịch của cơ thể . Nồng độ rượu trong tổ chức tương đương với nồng độ trong máu.

Khoảng 10% rượu được thải ra ngoài qua mồ hôi, hơi thở và nước tiểu. Và đến 90% còn lại được hấp thu và chuyển hóa tại gan qua hai giai đoạn: Đầu tiên, rượu được chuyển hóa thành aldehyde acetic (acetalhehyde) nhờ hệ thống enzyme alcohol dehydrogenase (ADH). Sau đó các acetaldehyde nhanh chóng được ôxy hóa nhờ enzyme aldehyde dehydrogenase (ALDG) để chuyển thành acetate. Các gốc acetate sau đó kết hợp với Coenzyme A thành acetyl CoA để đi vào chu trình Krebs. Cuối cùng qua chu trình Krebs các acetyl CoA được oxy hóa thành carbonic, nước và năng lượng ATP. Quá trình giáng hóa rượu ethanol này sẽ giải phóng ra các gốc ôxy tự do hoạt động (reactive oxygen species-ROS) gây độc tế bào cơ thể.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới WHO, người khỏe mạnh cứ 1kg thể trọng có thể sử dụng 1 gam rượu ethanol chia đều ra cho mỗi một ngày. Nghĩa là, ở người lớn khỏe mạnh, gan có khả năng chuyển hóa từ 7 -10g rượu ethanol, tương đương khoảng 1 ly bia hay 1 cốc rượu nhỏ mỗi giờ. Tính trung bình người lớn cho phép uống 3 lon bia (1 lít bia 6 độ) hay 1 xị (250 ml rượu 35 độ) mỗi ngày !!!

Người thường xuyên uống rượu, cơ thể sẽ có hiện tượng “tăng đô” hay cảm ứng (induction), tức hệ thống enzyme chuyển hóa bia rượu tăng lên cả chục lần. Điều này giải thích tại sao người nghiện thường ngày có khả năng chịu đựng tốt hơn, “đô cao”, hơn người lâu lâu mới uống.

Ngoài ra, việc thường xuyên sử dụng một lượng lớn rượu ethanol sẽ kích hoạt hai enzyme khác tham gia vào quá trình chuyển acetaldehyde thành acetate là xanthinoxidase và aldehydoxidase cũng làm tăng thêm các gốc tự do gây độc hại cho cơ thể. Tại các mô ngoài gan khác, quá trình này không mạnh mẽ nên ứ đọng lại nhiều andehyde, phải một thời gian dài mới chuyển thành axit acetic, lúc đó người ta hết xỉn say.

Gần đây, khoa học chứng minh bia, rượu cũng làm thay đổi, đột biến ADN của nhân tế bào, uống bia rượu làm tăng nguy cơ ung thư cho cơ thể .

Ngoài kích thích gây hưng phấn nói nhiều, “rượu vào lời ra”, bia rượu còn làm lợi tiểu gây mất nước. Tính trung bình uống 1 chén nhỏ rượu 35-40 độ, cơ thể chúng ta sẽ thải mất từ 100-150ml nước, do đó, người uống rượu rất khát nước và rất cần phải uống nhiều nước để bổ sung phần đã mất đi.

Giảm “say xỉn” được không ?

Để tăng thải độc rượu, cần uống nước hoặc ăn các loại thực phẩm chế biến từ đỗ xanh, uống nước chanh, ăn nhiều rau quả, đặc biệt là củ cải trắng…

Trong y học, có loại thuốc chống lại, tác dụng ngược lại đối kháng với rượu (antidote) có thể là cà phê. Nhưng tác dụng của cafein cũng hạn chế, và thuốc chỉ dùng ở các cơ sở y tế chứ không thể dùng tràn lan tại nhà. Còn những thuốc được giới thiệu là viên “giải rượu” thường có thành phần chủ yếu gồm đường glucose, vitamin B1, B6, PP, acid glutamic, acid fumaric, acid succinic….thực chất, đây là các chất hỗ trợ dạng thực phẩm chức năng giúp làm nhanh quá trình chuyển hóa rượu.

Chưa có tài liệu dược học nào chứng minh tác dụng bảo vệ hoặc phục hồi cơ quan dễ bị rượu làm tổn hại là gan hoặc triệt tiêu tác dụng của rượu trên hệ thần kinh trung ương để làm mất đi trạng thái “xỉn”.

Đôi điều bàn luận

Uống rượu “đúng điệu” có 3 cái lợi: (1) Đúng lễ nghi truyền thống vì “vô tửu bất thành lễ”. Lễ, Tết, liên hoan, hội hè không thể thiếu chất thăng hoa này; (2) Chất xúc tác văn hóa cho thi ca, văn học. Hai ông tổ lưu linh Bacchus và Dionysus được suy tôn là những vị thần và (3) Tạo ngon miệng, cho năng lượng và tăng cường sức khỏe. Y học chứng minh rằng người cao tuổi uống rượu vang đúng mực sẽ giảm tệnh tim mạch, chuyển hóa, thần kinh.. Nhưng mặt trái của bia rượu thì quá vô cùng: tai nạn giao thông, bạo lực, nghiện ngập, rối loạn tâm thần…..


Nhưng “thái quá sinh bất cập”, uống nhiều bia rượu sẽ có 3 nguy cơ to lớn: (1) lãng phí, tốn tiền; (2) say xỉn với nhiều hệ lụy đặc biệt là tai nạn giao thông, bạo lực và (3) độc hại, gây bệnh cho gan, não, thần kinh…

Con dao có thể là công cụ lao động của bà nội trợ, vũ khí tự vệ của người đi rừng, hay hung khí gây án của kẻ cướp. Bia rượu cũng thế, hại hay không là do cách uống và tốt nhất là phải “làm chủ” cuộc chơi. Uống vừa, uống đúng thay vì uống thuốc giải rượu để tăng “đô” rồi nhậu vô tội vạ vào: vừa mất tiền, phí sức lại chuốc họa vào thân. Dao có thể là công cụ lao đông vũ khí tự vệ hoặc hung khí gây án tùy vào các dùng của con người !!!

  

Thông tin liên quan